Nhiều doanh nghiệp đã sử dụng chatbot để trả lời khách hàng, AI để viết nội dung, tổng hợp tài liệu hoặc phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng xác định được hệ thống AI mình đang dùng thuộc nhóm rủi ro nào, cần lưu hồ sơ gì và ai chịu trách nhiệm khi AI đưa ra kết quả sai.
Từ năm 2026, đây không còn chỉ là vấn đề công nghệ hay quản trị nội bộ. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 đã có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, đặt ra khuôn khổ quản lý hệ thống AI theo mức độ rủi ro, cùng các yêu cầu về minh bạch, an toàn và trách nhiệm của những bên liên quan.
Theo quy định chuyển tiếp tại Điều 35, hệ thống AI đã được đưa vào sử dụng trước ngày Luật có hiệu lực được tiếp tục vận hành trong thời gian chuyển tiếp, nhưng phải đáp ứng các nghĩa vụ tương ứng theo thời hạn luật định. Với phần lớn lĩnh vực, mốc chuyển tiếp là 01/03/2027; một số lĩnh vực như y tế, giáo dục và tài chính có thời hạn chuyển tiếp dài hơn, đến 01/09/2027.
Điều này có nghĩa doanh nghiệp không nên chờ đến sát hạn mới bắt đầu rà soát. Việc cần làm ngay là kiểm kê các công cụ AI đang sử dụng, xác định vai trò pháp lý của doanh nghiệp, đánh giá rủi ro và chuẩn bị quy trình kiểm soát phù hợp.
Lưu ý: Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hiện hành và danh mục hệ thống AI có rủi ro cao trước khi đưa ra kết luận tuân thủ.
TÓM TẮT DÀNH CHO NHÀ QUẢN TRỊ
- Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/03/2026; Nghị định 142/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành có hiệu lực từ 01/05/2026.
- Hệ thống AI được phân loại thành ba mức: rủi ro thấp, rủi ro trung bình và rủi ro cao. Việc phân loại phải căn cứ vào tác động, lĩnh vực sử dụng, phạm vi người dùng và quy mô ảnh hưởng; không thể chỉ dựa vào tên công cụ.
- Hệ thống đã hoạt động trước ngày 01/03/2026 được áp dụng cơ chế chuyển tiếp theo Điều 35. Mốc phổ biến là 01/03/2027; một số lĩnh vực, trong đó có y tế, giáo dục và tài chính, có mốc 01/09/2027 theo quy định chuyển tiếp.
- Nghĩa vụ khác nhau tùy vai trò: nhà phát triển, nhà cung cấp, bên triển khai và người sử dụng không mặc nhiên có cùng trách nhiệm.
- Doanh nghiệp cần rà soát tính minh bạch khi tương tác với AI, việc gắn nhãn nội dung tổng hợp, bảo vệ dữ liệu, khả năng giám sát của con người, quy trình xử lý sự cố và hồ sơ liên quan.
- Với hệ thống rủi ro cao, yêu cầu quản lý nghiêm ngặt hơn có thể bao gồm đánh giá sự phù hợp trước khi vận hành hoặc khi có thay đổi đáng kể. Doanh nghiệp cần đối chiếu danh mục chính thức thay vì tự kết luận chỉ từ một ví dụ.
1. Luật Trí tuệ nhân tạo áp dụng cho những ai?
Luật Trí tuệ nhân tạo thiết lập khuôn khổ quản lý đối với hoạt động phát triển, cung cấp, triển khai và sử dụng hệ thống AI thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật, bao gồm các tổ chức, cá nhân Việt Nam và những tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động liên quan tại Việt Nam theo quy định.
Đối với doanh nghiệp, cần phân biệt bốn vai trò cơ bản.
1.1. Nhà phát triển hệ thống AI
Đây là bên tham gia tạo ra hoặc phát triển hệ thống AI. Tùy trường hợp, nghĩa vụ có thể liên quan đến thiết kế hệ thống, dữ liệu, quản lý rủi ro, tài liệu kỹ thuật, khả năng giám sát và các yêu cầu an toàn.
1.2. Nhà cung cấp hệ thống AI
Nhà cung cấp đưa hệ thống AI ra thị trường hoặc cung cấp hệ thống cho bên khác sử dụng. Tùy mức độ rủi ro và vai trò cụ thể, nhà cung cấp có thể phải thực hiện phân loại, thông báo, cung cấp thông tin, bảo đảm minh bạch và đáp ứng các yêu cầu đánh giá sự phù hợp.
1.3. Bên triển khai AI
Đây là nhóm doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý. Bên triển khai là tổ chức sử dụng hệ thống AI trong hoạt động của mình, chẳng hạn:
- Sử dụng chatbot để tiếp nhận và trả lời yêu cầu khách hàng.
- Dùng AI để phân tích dữ liệu kinh doanh hoặc tạo báo cáo quản trị.
- Triển khai trợ lý AI nội bộ để tra cứu quy trình và tài liệu.
- Tích hợp AI vào quy trình xét duyệt hồ sơ, phân loại yêu cầu hoặc hỗ trợ ra quyết định.
Một doanh nghiệp sử dụng công cụ AI của bên thứ ba không vì thế mà mặc nhiên trở thành nhà phát triển mô hình. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần xác định nghĩa vụ tương ứng với vai trò triển khai, mức độ rủi ro và cách sử dụng thực tế.
1.4. Người sử dụng AI
Người sử dụng cần tuân thủ các quy định áp dụng đối với hoạt động sử dụng hệ thống, bao gồm các yêu cầu về minh bạch hoặc gắn nhãn khi thuộc trường hợp luật định.
Trong thực tế, một công ty có thể đồng thời giữ nhiều vai trò. Chẳng hạn, công ty mua một mô hình từ nhà cung cấp bên ngoài nhưng tự xây dựng ứng dụng, tích hợp dữ liệu và thay đổi đáng kể chức năng của hệ thống. Khi đó, cần xem xét vai trò và nghĩa vụ theo từng hoạt động, thay vì chỉ căn cứ vào hợp đồng mua phần mềm.
Điểm cần nhớ: Dùng AI cho công việc nội bộ không đồng nghĩa được miễn trừ mọi nghĩa vụ. Doanh nghiệp cần xác định phạm vi sử dụng, dữ liệu xử lý, mức độ ảnh hưởng và vai trò pháp lý cụ thể.
2. Ba mức rủi ro trong Luật Trí tuệ nhân tạo
Theo Điều 9 của Luật, hệ thống AI được phân loại theo ba mức rủi ro. Mức rủi ro không chỉ phụ thuộc vào công nghệ, mà còn liên quan đến mục đích sử dụng, phạm vi tác động và khả năng gây thiệt hại.
| Mức rủi ro | Đặc điểm theo Luật | Ví dụ minh họa cần đánh giá |
|---|---|---|
| Rủi ro cao | Có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng hoặc an ninh quốc gia | Hệ thống AI trong một số ứng dụng y tế, tài chính hoặc lĩnh vực thiết yếu thuộc danh mục chính thức |
| Rủi ro trung bình | Có khả năng gây nhầm lẫn, tác động hoặc thao túng người dùng do họ không nhận biết được mình đang tương tác với AI hoặc nội dung do AI tạo ra | Chatbot hoặc nội dung tổng hợp trong các tình huống thuộc tiêu chí pháp luật |
| Rủi ro thấp | Không thuộc các trường hợp rủi ro cao hoặc rủi ro trung bình | Một số ứng dụng hỗ trợ tóm tắt tài liệu hoặc soạn thảo nội bộ có phạm vi ảnh hưởng hạn chế |
Các ví dụ trên chỉ nhằm minh họa cách tiếp cận, không phải kết luận phân loại pháp lý cho một sản phẩm cụ thể. Cần đối chiếu Luật, Nghị định 142/2026/NĐ-CP và Quyết định 33/2026/QĐ-TTg về danh mục hệ thống AI có rủi ro cao.
2.1. Vì sao không thể chỉ dựa vào tên công cụ để phân loại?
Cùng một mô hình AI có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau.
Ví dụ, một mô hình ngôn ngữ có thể được dùng để tóm tắt biên bản họp nội bộ, nhưng cũng có thể được tích hợp vào quy trình đánh giá hồ sơ hoặc hỗ trợ quyết định có ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của cá nhân.
Hai trường hợp này không nhất thiết có cùng mức độ rủi ro.
Doanh nghiệp cần xem xét ít nhất bốn yếu tố:
- Mục đích sử dụng: AI đang hỗ trợ công việc nào và có ảnh hưởng đến quyết định gì?
- Đối tượng chịu tác động: kết quả chỉ phục vụ nhân viên nội bộ hay tác động đến khách hàng, người lao động hoặc công chúng?
- Mức độ tự động hóa: AI chỉ đề xuất hay trực tiếp thực hiện hành động hoặc quyết định?
- Hậu quả khi xảy ra lỗi: sai sót có thể gây thiệt hại về tài chính, sức khỏe, quyền lợi hoặc an toàn ở mức nào?
2.2. Doanh nghiệp cần đối chiếu danh mục chính thức
Quyết định 33/2026/QĐ-TTg đã ban hành danh mục hệ thống AI có rủi ro cao. Vì vậy, doanh nghiệp không nên tự xếp một hệ thống vào nhóm rủi ro thấp chỉ vì công cụ phổ biến, dễ sử dụng hoặc được nhà cung cấp quảng bá là trợ lý AI.
Nếu hệ thống nằm trong lĩnh vực có tác động lớn hoặc thực hiện chức năng nhạy cảm, doanh nghiệp cần kiểm tra danh mục và các điều kiện áp dụng trước khi triển khai.
3. Doanh nghiệp đang dùng AI cần chú ý những nghĩa vụ nào?
Nghĩa vụ cụ thể phụ thuộc vào vai trò của doanh nghiệp và mức rủi ro của hệ thống. Dưới đây là các nhóm công việc cần rà soát trước tiên.
3.1. Minh bạch khi người dùng tương tác với AI
Doanh nghiệp cần xác định các tình huống mà người dùng phải được thông báo rằng họ đang tương tác với hệ thống AI.
Với chatbot tiếp xúc khách hàng, một cách triển khai thực tế là hiển thị thông báo dễ nhận biết, chẳng hạn:
“Bạn đang trò chuyện với trợ lý AI. Nếu cần hỗ trợ thêm, bạn có thể yêu cầu kết nối với nhân viên.”
Thông báo cần phù hợp với ngữ cảnh sử dụng và không nên chỉ được đặt ở vị trí khó nhìn thấy.
Đối với nội dung âm thanh, hình ảnh hoặc video được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI, doanh nghiệp cần rà soát các yêu cầu về dấu hiệu nhận biết, gắn nhãn hoặc thông báo theo quy định áp dụng. Không nên mặc định rằng mọi nội dung AI đều có cùng một cách gắn nhãn; nghĩa vụ có thể phụ thuộc vào loại nội dung, cách sử dụng và nguy cơ gây nhầm lẫn.
3.2. Phân loại hệ thống và lưu hồ sơ liên quan
Theo Luật, nhà cung cấp có trách nhiệm tự phân loại hệ thống trước khi đưa vào sử dụng; hệ thống được phân loại là rủi ro trung bình hoặc rủi ro cao phải có hồ sơ phân loại kèm theo. Với một số trường hợp, kết quả phân loại còn phải được thông báo cho cơ quan có thẩm quyền trước khi đưa hệ thống vào sử dụng.
Bên triển khai có thể kế thừa kết quả phân loại của nhà cung cấp, nhưng vẫn phải bảo đảm hệ thống được sử dụng an toàn và đúng phạm vi. Nếu doanh nghiệp sửa đổi, tích hợp hoặc thay đổi chức năng khiến phát sinh rủi ro mới hoặc mức rủi ro cao hơn, cần phối hợp xem xét phân loại lại theo quy định.
Về thực tế quản trị, doanh nghiệp nên duy trì hồ sơ tối thiểu gồm:
- Tên hệ thống, nhà cung cấp và đơn vị phụ trách.
- Mục đích sử dụng và nhóm người dùng.
- Loại dữ liệu hệ thống tiếp nhận hoặc xử lý.
- Kết quả phân loại rủi ro và căn cứ đánh giá.
- Các biện pháp kiểm soát, giám sát và xử lý sự cố.
- Thay đổi quan trọng trong cấu hình hoặc chức năng.
Đây là danh sách quản trị khuyến nghị để chuẩn bị cho việc rà soát, không phải khẳng định rằng mọi hệ thống đều có một bộ hồ sơ pháp lý giống nhau.
3.3. Duy trì khả năng giám sát và can thiệp của con người
AI có thể hỗ trợ phân tích, đề xuất hoặc tự động hóa một số bước. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần xác định rõ ai chịu trách nhiệm giám sát hệ thống và trong tình huống nào phải có sự can thiệp của con người.
Đặc biệt với hệ thống có rủi ro cao, Luật đặt ra yêu cầu quản lý chặt hơn, bao gồm khả năng giám sát và can thiệp của con người theo quy định áp dụng.
Doanh nghiệp nên làm rõ:
- Ai có quyền phê duyệt kết quả do AI tạo ra?
- Khi AI đưa ra kết quả bất thường, ai có quyền dừng quy trình?
- Người dùng có thể yêu cầu xem xét lại kết quả hay không?
- Có thể truy xuất thông tin để giải thích cách hệ thống được sử dụng trong một trường hợp cụ thể không?
Mục tiêu không phải là loại bỏ tự động hóa, mà là bảo đảm có người chịu trách nhiệm khi hệ thống gây ra sai sót hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác.
3.4. Chuẩn bị quy trình tiếp nhận và báo cáo sự cố
Khi AI tạo ra kết quả sai nghiêm trọng, tiết lộ dữ liệu, bị can thiệp trái phép hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến người dùng, doanh nghiệp cần có quy trình ghi nhận và xử lý sự cố.
Theo Luật, việc báo cáo và xử lý sự cố được thực hiện qua Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo theo quy định áp dụng.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị trước:
- Đầu mối tiếp nhận phản ánh và sự cố.
- Quy trình đánh giá mức độ nghiêm trọng.
- Cơ chế tạm dừng hoặc giới hạn chức năng khi cần.
- Quy trình lưu bằng chứng và phối hợp với nhà cung cấp.
- Trách nhiệm thông báo cho cơ quan có thẩm quyền và các bên liên quan khi pháp luật yêu cầu.
Không nên chờ đến khi xảy ra sự cố mới xác định ai có quyền dừng hệ thống hoặc ai chịu trách nhiệm báo cáo.
3.5. Kiểm soát dữ liệu và quyền truy cập
Dữ liệu sử dụng trong hệ thống AI phải được xử lý phù hợp với các quy định pháp luật liên quan, bao gồm quy định về dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ, bí mật kinh doanh và an ninh mạng khi áp dụng.
Doanh nghiệp cần rà soát:
- Nhân viên có đang đưa dữ liệu khách hàng hoặc tài liệu mật vào công cụ AI công cộng không?
- Nhà cung cấp có sử dụng dữ liệu đầu vào để huấn luyện mô hình không?
- Dữ liệu được lưu ở đâu và trong bao lâu?
- Ai có quyền truy cập dữ liệu gốc và lịch sử xử lý?
- Có thể xóa hoặc xuất dữ liệu khi ngừng sử dụng dịch vụ không?
- Các biện pháp che dữ liệu, mã hóa và phân quyền có phù hợp với mức độ nhạy cảm của thông tin không?
Việc che hoặc mã hóa dữ liệu có thể giúp giảm rủi ro, nhưng không tự động bảo đảm tuân thủ toàn bộ pháp luật. Doanh nghiệp vẫn cần đánh giá căn cứ xử lý dữ liệu, quyền truy cập, mục đích sử dụng và điều kiện của nhà cung cấp.
4. Hạn chuyển tiếp: 01/03/2027 và 01/09/2027
Theo Điều 35 của Luật Trí tuệ nhân tạo, hệ thống đã được đưa vào sử dụng trước ngày 01/03/2026 được tiếp tục vận hành trong thời gian chuyển tiếp, nhưng phải đáp ứng nghĩa vụ theo mốc thời gian áp dụng.
| Nhóm hệ thống | Mốc chuyển tiếp cần lưu ý |
|---|---|
| Hệ thống AI trong phần lớn lĩnh vực | 01/03/2027 |
| Hệ thống AI trong các lĩnh vực được áp dụng thời hạn dài hơn, bao gồm y tế, giáo dục và tài chính theo quy định chuyển tiếp | 01/09/2027 |
Doanh nghiệp cần kiểm tra điều kiện áp dụng cho hệ thống của mình thay vì chỉ căn cứ vào tên ngành nghề. Một công ty có thể hoạt động trong lĩnh vực tài chính nhưng sử dụng nhiều hệ thống AI với chức năng khác nhau; việc xác định nghĩa vụ cần dựa trên hệ thống cụ thể và quy định tương ứng.
Tính đến ngày 20/10/2026, các doanh nghiệp thuộc nhóm áp dụng mốc 01/03/2027 còn khoảng bốn tháng để chuẩn bị.
Không nên hiểu thời hạn chuyển tiếp là quyền miễn trừ mọi nghĩa vụ trong giai đoạn này. Doanh nghiệp vẫn cần xác định những yêu cầu đã có hiệu lực, các quy định liên quan khác và những công việc phải hoàn thành theo thời hạn áp dụng.
5. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tận dụng những chính sách hỗ trợ nào?
Luật Trí tuệ nhân tạo có các chính sách thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI, trong đó có những cơ chế hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup và các chủ thể phù hợp với điều kiện của chương trình.
Các nội dung doanh nghiệp nên tìm hiểu gồm:
- Hỗ trợ hoặc tạo điều kiện tiếp cận công cụ tự đánh giá và hướng dẫn tuân thủ.
- Các chương trình hỗ trợ đánh giá sự phù hợp theo điều kiện áp dụng.
- Cơ chế tiếp cận dữ liệu dùng chung và hạ tầng phục vụ phát triển AI.
- Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các trường hợp đủ điều kiện.
- Các chương trình và nguồn lực hỗ trợ phát triển AI trong nước.
Tuy nhiên, không nên mặc định mọi doanh nghiệp nhỏ và vừa đều tự động được miễn phí đánh giá, cấp quyền truy cập dữ liệu hoặc được tham gia sandbox. Doanh nghiệp cần kiểm tra điều kiện, thủ tục và chương trình triển khai cụ thể.
6. Checklist: Việc doanh nghiệp nên làm trước 01/03/2027
Thay vì chỉ đọc luật và chờ hướng dẫn, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng một kế hoạch rà soát thực tế.
Bước 1. Kiểm kê toàn bộ hệ thống AI đang sử dụng
Lập danh sách các công cụ do công ty mua, tự xây dựng hoặc tích hợp, bao gồm chatbot, công cụ tạo nội dung, trợ lý nội bộ, hệ thống phân tích và các ứng dụng AI do nhân viên sử dụng trong công việc.
Với mỗi hệ thống, ghi rõ đơn vị phụ trách, mục đích, nhà cung cấp, dữ liệu đầu vào và nhóm người dùng.
Bước 2. Xác định vai trò pháp lý và mức rủi ro
Xác định doanh nghiệp là nhà phát triển, nhà cung cấp, bên triển khai hay giữ nhiều vai trò cùng lúc.
Tiếp đó, rà soát tiêu chí phân loại và đối chiếu danh mục hệ thống AI có rủi ro cao tại Quyết định 33/2026/QĐ-TTg. Không phân loại chỉ dựa trên tên công cụ hoặc nhận định chủ quan.
Bước 3. Rà soát các yêu cầu về minh bạch
Kiểm tra chatbot, giao diện, nội dung công khai và các tình huống người dùng có thể nhầm lẫn giữa người thật với AI hoặc giữa nội dung thật với nội dung tổng hợp.
Bổ sung thông báo hoặc dấu hiệu nhận biết khi thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu.
Bước 4. Rà soát dữ liệu và hợp đồng với nhà cung cấp
Kiểm tra điều khoản xử lý dữ liệu, việc sử dụng dữ liệu để huấn luyện, thời hạn lưu trữ, quyền xuất và xóa dữ liệu, quyền truy cập của nhân viên và phương án khi nhà cung cấp ngừng dịch vụ.
Áp dụng biện pháp giảm thiểu dữ liệu, che thông tin nhạy cảm, mã hóa hoặc phân quyền khi phù hợp.
Bước 5. Xây dựng quy trình giám sát và xử lý sự cố
Chỉ định người phụ trách, xác định các trường hợp cần con người phê duyệt, quy định cách tạm dừng hệ thống và thiết lập quy trình ghi nhận, xử lý, báo cáo sự cố theo nghĩa vụ áp dụng.
Bước 6. Chuẩn bị hồ sơ và thời hạn thực hiện
Lưu lại căn cứ phân loại, thông tin nhà cung cấp, mô tả chức năng, biện pháp kiểm soát và bằng chứng kiểm thử phù hợp với loại hệ thống.
Lập kế hoạch hoàn thành các nghĩa vụ trước thời hạn chuyển tiếp tương ứng; nếu có hệ thống thuộc lĩnh vực hoặc danh mục rủi ro cao, cần ưu tiên đánh giá chuyên sâu.
7. Hars và Kimmy: Hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI có kiểm soát
Tuân thủ AI không chỉ là việc bổ sung một dòng thông báo trên chatbot. Doanh nghiệp cần xem xét toàn bộ quá trình dữ liệu được tiếp nhận, xử lý, chuyển đến mô hình, trả về và sử dụng trong quy trình nghiệp vụ.
Theo định hướng của Hars, việc triển khai AI nên gắn với các nguyên tắc:
- Kiểm soát dữ liệu đầu vào: hạn chế đưa thông tin không cần thiết đến nhà cung cấp mô hình.
- Bảo vệ dữ liệu nhạy cảm: sử dụng cơ chế che hoặc kiểm soát dữ liệu trước khi gửi đi, tùy theo thiết kế và yêu cầu thực tế.
- Duy trì sự giám sát của con người: xác định rõ trường hợp AI chỉ đề xuất và trường hợp cần người có thẩm quyền phê duyệt.
- Đưa AI vào quy trình có kiểm soát: xác định mục đích sử dụng, quyền truy cập, trách nhiệm vận hành và cách xử lý khi có sự cố.
Các cơ chế kỹ thuật này có thể hỗ trợ doanh nghiệp giảm rủi ro, nhưng không tự động thay thế việc phân loại hệ thống, rà soát hợp đồng, đánh giá sự phù hợp hoặc thực hiện những nghĩa vụ pháp lý khác.
Cần rà soát hệ thống AI đang sử dụng trong doanh nghiệp?
Liên hệ Hars để trao đổi về cách ứng dụng AI gắn với dữ liệu, quy trình và yêu cầu quản trị của doanh nghiệp.
8. Câu hỏi thường gặp về Luật Trí tuệ nhân tạo
Doanh nghiệp chỉ dùng ChatGPT nội bộ có phải tuân thủ không?
Doanh nghiệp cần xác định việc sử dụng có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không, vai trò của mình và mức rủi ro của hệ thống. Việc sử dụng nội bộ không tự động loại bỏ mọi nghĩa vụ. Các yêu cầu cụ thể phụ thuộc vào hệ thống, mục đích sử dụng và quy định áp dụng.
Có phải xin giấy phép trước khi sử dụng mọi chatbot AI không?
Không nên hiểu Luật theo hướng mọi chatbot đều phải xin một giấy phép riêng trước khi sử dụng. Tuy nhiên, nghĩa vụ về phân loại, thông báo, minh bạch, hồ sơ hoặc đánh giá sự phù hợp có thể áp dụng tùy vai trò và mức rủi ro. Với hệ thống rủi ro cao, cần kiểm tra các yêu cầu đánh giá và danh mục chính thức.
Chatbot trả lời khách hàng cần làm gì?
Doanh nghiệp cần xác định các yêu cầu minh bạch áp dụng cho tình huống tương tác, thiết kế thông báo dễ nhận biết khi cần và bảo đảm có quy trình giám sát, tiếp nhận phản ánh, xử lý sự cố. Không nên mặc định một thông báo đơn giản là đủ cho mọi trường hợp.
Chỉ che dữ liệu trước khi gửi đến AI có đủ để tuân thủ không?
Không. Che dữ liệu có thể là một biện pháp giảm rủi ro, nhưng doanh nghiệp vẫn phải xem xét căn cứ xử lý dữ liệu, quyền truy cập, mục đích sử dụng, nghĩa vụ hợp đồng, bảo mật và các yêu cầu pháp luật khác.
Kết luận: Luật Trí tuệ nhân tạo là cơ hội để ứng dụng AI bài bản hơn
Luật Trí tuệ nhân tạo không đơn thuần là một danh sách thủ tục cần hoàn thành trước thời hạn. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp rà soát cách AI đang được sử dụng, dữ liệu nào được đưa vào hệ thống, ai chịu trách nhiệm kiểm soát và điều gì xảy ra khi hệ thống gặp sự cố.
Doanh nghiệp không cần chờ đến sát ngày 01/03/2027 mới bắt đầu. Hãy kiểm kê hệ thống AI, xác định vai trò và mức rủi ro, rà soát dữ liệu, chuẩn bị hồ sơ và thiết lập quy trình giám sát ngay từ bây giờ.
Ứng dụng AI bền vững cần đi cùng ba nguyên tắc: minh bạch, kiểm soát và trách nhiệm giải trình.
Đặt lịch trao đổi cùng Hars để xác định những nội dung doanh nghiệp nên ưu tiên trong lộ trình ứng dụng AI.
Nguồn tham khảo
- Cổng Thông tin điện tử Chính phủ — Luật số 134/2025/QH15: Luật Trí tuệ nhân tạo
- Cổng Thông tin điện tử Chính phủ — Nghị định 142/2026/NĐ-CP
- Cổng Thông tin điện tử Chính phủ — Quyết định 33/2026/QĐ-TTg về danh mục hệ thống AI có rủi ro cao
- LuậtVietnam — Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 và các điểm đáng chú ý
- Bộ Khoa học và Công nghệ — AI là công cụ hỗ trợ, quyết định cuối cùng vẫn là con người
- VnExpress — Bốn điểm mới trong Luật Trí tuệ nhân tạo của Việt Nam
Many businesses already use chatbots to answer customer questions, AI to write content, and AI tools to summarize documents or analyze data. Yet not every company has identified the risk category of its AI systems, the records it may need to maintain, or who is responsible when an AI system produces an incorrect result.
Since 2026, this has become more than a technology or internal governance issue. Vietnam’s Law on Artificial Intelligence No. 134/2025/QH15 took effect on March 1, 2026, establishing a risk-based framework for AI systems and requirements relating to transparency, safety, and the responsibilities of relevant parties.
Under the transitional provisions in Article 35, AI systems put into use before the Law took effect may continue operating during the applicable transition period, but must meet the relevant obligations by the statutory deadlines. For most sectors, the transition deadline is March 1, 2027. Certain sectors, including healthcare, education, and finance, have a longer transition period ending on September 1, 2027.
Businesses should not wait until the deadline is approaching to begin reviewing their systems. The immediate priorities are to inventory AI tools in use, determine the company’s legal role, assess risks, and prepare appropriate control procedures.
Disclaimer: This article provides general information and does not replace legal advice for a specific case. Businesses should check the current legislation and the official list of high-risk AI systems before reaching a compliance conclusion.
EXECUTIVE SUMMARY
- Law No. 134/2025/QH15 on Artificial Intelligence took effect on March 1, 2026. Decree No. 142/2026/ND-CP, which provides implementation details, took effect on May 1, 2026.
- AI systems are classified into three risk levels: low, medium, and high. Classification depends on impact, intended use, affected users, and the scale of potential consequences — not simply the tool’s name.
- Systems already in use before March 1, 2026, are subject to transitional arrangements under Article 35. The general deadline is March 1, 2027; certain sectors, including healthcare, education, and finance, have a September 1, 2027 deadline under the transitional provisions.
- Responsibilities differ by role. Developers, providers, deployers, and users do not automatically have identical obligations.
- Businesses should review transparency, labeling of AI-generated content, data protection, human oversight, incident handling, and relevant documentation.
- High-risk systems face stricter requirements, which may include conformity assessment before deployment or after significant changes. Businesses should consult the official list rather than relying on examples alone.
1. Who Does Vietnam’s Law on Artificial Intelligence Apply To?
The Law establishes a framework for the development, provision, deployment, and use of AI systems within its scope. It applies to Vietnamese organizations and individuals, as well as foreign organizations and individuals conducting relevant AI activities in Vietnam as provided by law.
Businesses should distinguish four basic roles.
1.1. AI developers
Developers participate in creating or developing AI systems. Depending on the circumstances, their obligations may concern system design, data, risk management, technical documentation, human oversight, and safety requirements.
1.2. AI providers
Providers place AI systems on the market or make them available for use by others. Depending on the system’s risk level and the provider’s role, obligations may include classification, notification, information disclosure, transparency, and conformity assessment.
1.3. AI deployers
This is a particularly important category for businesses. A deployer is an organization that uses an AI system in its activities, for example:
- Using a chatbot to receive and answer customer inquiries.
- Using AI to analyze business data or prepare management reports.
- Deploying an internal AI assistant to retrieve policies and documentation.
- Integrating AI into document review, request classification, or decision-support workflows.
A business using a third-party AI tool does not automatically become the developer of the underlying model. However, it must still determine the obligations associated with its deployment role, the system’s risk level, and how the system is actually used.
1.4. AI users
Users must comply with the rules applicable to their use of AI systems, including transparency or labeling requirements where the law requires them.
In practice, one company may hold multiple roles. For example, it may purchase an external model but build its own application, integrate business data, and significantly modify the system’s functionality. In that case, the company should assess its role and obligations for each activity rather than relying solely on the software purchase agreement.
Key takeaway: Using AI internally does not automatically exempt a business from all obligations. The company should assess the scope of use, data processed, potential impact, and its specific legal role.
2. The Three Risk Levels Under Vietnam’s AI Law
Article 9 classifies AI systems into three risk levels. Risk depends not only on the technology itself but also on the intended purpose, scope of impact, and potential harm.
| Risk level | Legal characteristics | Illustrative examples to assess |
|---|---|---|
| High risk | May cause significant harm to life, health, lawful rights and interests, national interests, public interests, or national security | Certain AI applications in healthcare, finance, or essential sectors that fall within the official list |
| Medium risk | May mislead, influence, or manipulate users because they do not realize they are interacting with AI or viewing AI-generated content | Chatbots or generated content in circumstances that meet the legal criteria |
| Low risk | Does not fall into the high-risk or medium-risk categories | Certain internal document summarization or drafting applications with limited impact |
These examples illustrate the risk-based approach and are not legal classifications of specific products. Businesses should consult the Law, Decree No. 142/2026/ND-CP, and Decision No. 33/2026/QD-TTg on the list of high-risk AI systems.
2.1. Why the tool’s name is not enough to determine its risk level
The same AI model can be used for very different purposes.
For example, a language model might summarize internal meeting notes in one workflow, but be integrated into a document assessment process or a decision that significantly affects an individual’s rights in another.
These uses do not necessarily carry the same risk.
Businesses should consider at least four factors:
- Intended purpose: Which task does AI support, and what decisions may it affect?
- Affected parties: Does the output serve internal employees only, or does it affect customers, employees, or the public?
- Level of automation: Does AI merely make recommendations, or does it directly take actions or make decisions?
- Consequences of failure: Could an error cause financial loss, harm to health, infringement of rights, or safety risks?
2.2. Check the official list
Decision No. 33/2026/QD-TTg establishes the list of high-risk AI systems. Businesses should not classify a system as low risk simply because the tool is popular, easy to use, or marketed as an AI assistant.
If a system operates in a high-impact field or performs a sensitive function, the company should check the official list and applicable conditions before deployment.
3. What Obligations Should Businesses Using AI Review?
Specific obligations depend on the company’s role and the system’s risk level. The following areas should be reviewed first.
3.1. Transparency when people interact with AI
Businesses should identify situations in which users must be informed that they are interacting with an AI system.
For a customer-facing chatbot, a practical implementation could be a clear notice such as:
“You are chatting with an AI assistant. If you need further assistance, you can request to speak with a staff member.”
The notice should fit the context and should not be hidden where users are unlikely to see it.
For AI-generated or AI-manipulated audio, images, or video, businesses should review applicable requirements for disclosure, labeling, or other indicators. Not all AI-generated content necessarily follows the same labeling rule; the obligation may depend on the type of content, how it is used, and the risk of misleading people.
3.2. Classify systems and maintain relevant records
Under the Law, providers are responsible for classifying AI systems before deployment. Systems classified as medium or high risk must have supporting classification documentation. In certain cases, the classification result must also be notified to the competent authority before the system is put into use.
Deployers may rely on a provider’s classification, but must still ensure that the system is used safely and within its intended scope. If a business modifies, integrates, or changes the system in a way that introduces new or higher risks, it should coordinate a reassessment as required by law.
From an operational governance perspective, businesses should maintain records covering at least:
- System name, provider, and internal owner.
- Intended purpose and user groups.
- Types of input data processed.
- Risk classification and the basis for the assessment.
- Controls, monitoring, and incident-handling measures.
- Significant changes to configuration or functionality.
This is a recommended governance checklist, not a claim that every AI system must have an identical legal dossier.
3.3. Maintain human oversight and intervention
AI can support analysis, recommendations, and automation. However, businesses should define who is responsible for supervising the system and when human intervention is required.
For high-risk systems in particular, the Law imposes stricter management requirements, including human oversight and intervention as applicable.
Businesses should clarify:
- Who can approve AI-generated results?
- Who can stop the workflow when AI produces an abnormal result?
- Can a user request a review of an outcome?
- Can relevant information be retrieved to explain how the system was used in a particular case?
The goal is not to eliminate automation. It is to ensure that a responsible person can intervene when the system produces an error or affects someone’s rights.
3.4. Prepare incident reporting and response procedures
If AI produces a serious error, exposes data, is unlawfully manipulated, or causes significant harm, the business needs a process for recording and handling the incident.
Under the Law, incident reporting and handling take place through the single-window electronic portal for AI, subject to the applicable requirements.
Businesses should prepare:
- A designated contact for complaints and incidents.
- A procedure for assessing severity.
- A mechanism to suspend or restrict system functions when necessary.
- A process for preserving evidence and coordinating with the provider.
- Responsibilities for notifying competent authorities and relevant parties when legally required.
Do not wait for an incident to occur before deciding who can stop the system or who is responsible for reporting it.
3.5. Control data and access
Data used by AI systems must be handled in accordance with applicable laws, including rules on personal data, intellectual property, trade secrets, and cybersecurity where relevant.
Businesses should review:
- Are employees entering customer data or confidential documents into public AI tools?
- Does the provider use input data to train its models?
- Where is data stored, and for how long?
- Who can access the original data and processing history?
- Can data be exported or deleted when the service is discontinued?
- Are masking, encryption, and access controls appropriate for the sensitivity of the information?
Data masking or encryption can reduce risk, but does not automatically establish full legal compliance. Businesses must also assess the legal basis for processing, access rights, purpose limitations, and provider terms.
4. Transition Deadlines: March 1, 2027, and September 1, 2027
Under Article 35 of the Law on Artificial Intelligence, systems put into use before March 1, 2026, may continue operating during the transition period, but must meet the relevant obligations by the applicable deadlines.
| System category | Transition deadline to note |
|---|---|
| AI systems in most sectors | March 1, 2027 |
| AI systems in sectors with a longer transition period, including healthcare, education, and finance under the applicable transitional provisions | September 1, 2027 |
Businesses should check which deadline applies to their systems rather than relying only on the company’s industry classification. A financial services company, for example, may use several AI systems with different functions; the applicable obligations must be assessed for each system under the relevant rules.
As of October 20, 2026, businesses subject to the March 1, 2027 deadline have approximately four months to prepare.
The transition period should not be interpreted as a blanket exemption from every obligation. Businesses still need to identify requirements already in force, other applicable legal rules, and tasks that must be completed by the relevant deadlines.
5. What Support May Be Available to SMEs?
The Law on Artificial Intelligence includes policies intended to promote AI research, development, and adoption, including support mechanisms for eligible small and medium-sized enterprises, startups, and other qualifying participants.
Businesses should explore:
- Access to self-assessment tools and compliance guidance.
- Support programs for conformity assessment where applicable.
- Access mechanisms for shared data and AI development infrastructure.
- Regulatory sandboxes for eligible use cases.
- Programs and resources supporting domestic AI development.
However, businesses should not assume that every SME automatically receives free assessments, unrestricted access to shared data, or admission to a sandbox. Eligibility, procedures, and the relevant implementation programs must be checked.
6. Checklist: What Businesses Should Do Before March 1, 2027
Rather than simply reading the Law and waiting, businesses can begin with a practical review plan.
Step 1. Inventory every AI system in use
List tools purchased by the company, developed internally, or integrated into business processes. Include chatbots, content-generation tools, internal assistants, analytics systems, and AI applications employees use for work.
For each system, record the internal owner, purpose, provider, input data, and user groups.
Step 2. Determine the legal role and risk level
Determine whether the business is a developer, provider, deployer, or holds multiple roles.
Then review the classification criteria and the official list of high-risk AI systems under Decision No. 33/2026/QD-TTg. Do not classify systems based solely on their names or subjective assumptions.
Step 3. Review transparency requirements
Check chatbots, user interfaces, public-facing content, and situations where people could confuse AI with a human or synthetic content with authentic material.
Add appropriate notices or indicators wherever required by law.
Step 4. Review data and provider contracts
Check data-processing terms, use of input data for model training, retention periods, export and deletion rights, employee access, and contingency arrangements if the provider discontinues the service.
Apply data minimization, masking of sensitive information, encryption, or access controls where appropriate.
Step 5. Establish monitoring and incident response
Assign responsible personnel, identify situations requiring human approval, define how systems can be paused, and establish procedures for recording, handling, and reporting incidents according to the applicable obligations.
Step 6. Prepare documentation and deadlines
Maintain the relevant classification basis, provider information, system descriptions, control measures, and appropriate testing evidence.
Create a plan to meet each applicable transitional deadline. If any system falls within a high-risk category or sector-specific requirements, prioritize a more detailed assessment.
7. Hars and Kimmy: Supporting More Controlled Enterprise AI Adoption
AI compliance is not simply a matter of adding a notice to a chatbot. Businesses need to consider the entire data lifecycle: what enters the system, how it is processed, what is sent to the model, what comes back, and how the output is used in business workflows.
Hars’s approach emphasizes several principles:
- Control input data: limit the information sent to model providers to what is necessary.
- Protect sensitive information: use masking or other data controls before information is sent externally, depending on the design and actual requirements.
- Maintain human oversight: distinguish between AI recommendations and decisions requiring approval from an authorized person.
- Integrate AI into controlled workflows: define the purpose, access rights, operational responsibilities, and incident procedures.
These technical measures can help reduce risk, but they do not automatically replace system classification, contract reviews, conformity assessments, or other legal obligations.
Need to review the AI systems your business is using?
Contact Hars to discuss AI adoption aligned with your business data, workflows, and governance requirements.
8. Frequently Asked Questions About Vietnam’s AI Law
Does a business using ChatGPT only for internal work still need to comply?
A business should determine whether its use falls within the Law’s scope, what role it plays, and the risk level of the system. Internal use does not automatically eliminate all obligations. Specific requirements depend on the system, its purpose, and the applicable rules.
Do all AI chatbots require a license before use?
The Law should not be interpreted as requiring a separate license for every chatbot. However, classification, notification, transparency, documentation, or conformity assessment requirements may apply depending on the role and risk level. For high-risk systems, businesses should check the relevant assessment requirements and official list.
What does a customer-facing chatbot need to do?
The business should identify the transparency requirements applicable to the interaction, provide a clear notice where necessary, and maintain procedures for oversight, complaints, and incident response. A simple notice should not be assumed sufficient for every scenario.
Is masking data before sending it to AI enough to ensure compliance?
No. Data masking can reduce risk, but the business must also consider the legal basis for processing, access rights, intended use, contractual obligations, security, and other applicable requirements.
Conclusion: Vietnam’s AI Law Is an Opportunity to Adopt AI More Responsibly
The Law on Artificial Intelligence is more than a list of procedures to complete before a deadline. It is also an opportunity for businesses to review how AI is used, what data enters the system, who is responsible for oversight, and what happens when the system fails.
Businesses do not need to wait until March 1, 2027, to begin. Inventory AI systems, identify legal roles and risk levels, review data practices, prepare documentation, and establish monitoring procedures now.
Sustainable AI adoption requires three principles: transparency, control, and accountability.
Schedule a consultation with Hars to identify the priorities for your business’s AI adoption roadmap.
References
- Vietnam Government Portal — Law No. 134/2025/QH15 on Artificial Intelligence
- Vietnam Government Portal — Decree No. 142/2026/ND-CP
- Vietnam Government Portal — Decision No. 33/2026/QD-TTg on the List of High-Risk AI Systems
- LuatVietnam — Vietnam’s 2025 Law on Artificial Intelligence and Key Provisions
- Ministry of Science and Technology — AI Supports Decisions; Humans Remain Responsible for Final Decisions
- VnExpress — Four Key Changes in Vietnam’s Law on Artificial Intelligence


